Η αλλεργία στα υμενόπτερα μπορεί να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις που μπορεί να φθάσουν μέχρι και το αναφυλακτικό/αλλεργικό shock. Δυστυχώς, αν ο χώρος όπου θα γίνει το τσίμπημα είναι απομακρυσμένος (κατί που κατά κανόνα ισχύει, π.χ. ύπαιθρο) τότε ο κίνδυνος λόγω της μη έγκαιρης αντιμετώπισης είναι μεγάλος.

Η ανοσοθεραπεία στην περίπτωση αυτή είναι εξαιρετικής σημασίας. Σειρά μελετών εδώ και πολλά χρόνια έχει δείξει ότι προστατεύει σε ενδεχόμενο τσίμπημα από επικίνδυνη αντίδραση τουλάχιστον το 85% των ασθενών που την επιλέγουν. Το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών δε χρειάζεται να λάβουν οποιαδήποτε αγωγή ή εμφανίζουν μόνο τοπικές αντιδράσεις. Όπως και στην περίπτωση της αναπνευστικής αλλεργίας η ανοσοθεραπεία επιτυγχάνει την τροποποίηση του ανοσοποιητικού προς όφελος του ασθενούς!

Η διάρκεια της ανοσοθεραπείας είναι τουλάχιστον 3 χρόνια για την αλλεργία σε σφήκα και 5 χρόνια για την αλλεργία στη μέλισσα. Σε πολλές περιπτώσεις όμως, η ανοσοθεραπεία μπορεί να διαρκέσει για πολύ μεγαλύτερο διάστημα, ανάλογα με την ανταπόκριση του ασθενή στη θεραπεία και από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων που είχε εκδηλώσει όταν τσιμπήθηκε. Έτσι, η μεγαλύτερη διάρκεια ανοσοθεραπείας φαίνεται να έχει καλύτερα αποτελέσματα σε ασθενείς που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα εκδήλωσης σοβαρής αντίδρασης. Υπάρχουν πολλές αναφορές όπου η διάρκεια της ανοσοθεραπείας ξεπερνά ακόμα και τη δεκαετία με πολύ καλά αποτελέσματα, ενώ όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια της ανοσοθεραπείας τόσο μειώνεται ο κίνδυνος υποτροπής μετά τη διακοπή της. Πάντως ο ασθενής φαίνεται ότι είναι προστατευμένος από τους πρώτους μήνες εφαρμογής της. Η ελάχιστη διάρκεια των 3-5 ετών ωστόσο επιβάλλεται ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχιση της προστασίας για πολλά έτη (πάνω από οκτώ σύμφωνα με πολλές μελέτες) μετά τη διακοπή της ανοσοθεραπείας. Η ανοσοθεραπεία στα υμενόπτερα γίνεται μόνο στα ιατρεία καθώς χορηγείται μόνο σε υποδόρια, ενέσιμη δηλαδή, μορφή.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ-ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Η ανοσοθεραπεία εμφανίζει ορισμένα εξαιρετικά σημαντικά πλεονεκτήματα:

* Είναι αιτιολογική θεραπεία, αντιμετωπίζει δηλαδή το αίτιο της αλλεργίας που είναι η ευαισθητοποίηση του ασθενούς. Τροποποιεί το ανοσοποιητικό προς όφελος του ασθενούς και επομένως θεραπεύει την αλλεργία. Ο ασθενής εκτίθεται στα αλλεργιογόνα που προηγούμενα τον ενοχλούσαν και δεν εμφανίζει συμπτώματα.

* Η αλλεργική ρινίτιδα και το αλλεργικό άσθμα είναι απόλυτα συνδεδεμένα. Ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών (ιδιαίτερα παιδιών) με αλλεργική ρινίτιδα θα εμφανίσουν εξαιτίας της αλλεργικό άσθμα. Για τα παιδιά αυτά, δυστυχώς, δεν υπάρχουν δείκτες που να μπορούν να προβλέψουν αν θα είναι στα τυχερά που δε θα εμφανίσουν ή στα άτυχα που θα παρουσιάσουν άσθμα. Η ανοσοθεραπεία εμποδίζει την εξέλιξη της αλλεργικής ρινίτιδας σε άσθμα!

* Οι αλλεργίες έχουν την τάση να εξαπλώνονται. Ένας ασθενής κάποια χρονική στιγμή είναι αλλεργικός σε 1-2 αλλεργιογόνα, αλλά με την πάροδο των ετών αυτές οι ευαισθητοποιήσεις μπορεί να πολλαπλασιαστούν. Ο ασθενής είχε συμπτώματα αρχικά μόνο για λίγες ημέρες και μετά μπορεί να παρουσιάσει για όλη την άνοιξη ή και όλο το χρόνο. Η ανοσοθεραπεία έχει δειχθεί ότι εμποδίζει/ανακόπτει αυτήν την επιδείνωση.

* Η ανοσοθεραπεία δεν έχει μακροχρόνιες βλαπτικές συνέπειες, παρενέργειες δηλαδή που να σχετίζονται με εμφάνιση άλλων νόσων, με αναπτυξιακές ή ορμονικές μεταβολές, με ανάγκη τροποποίησης των καθημερινών συνηθειών (π.χ. δίαιτα, άσκηση κ.λπ.). Η υποδόρια ανοσοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει αμέσως μετά τον εμβολιασμό ήπια τοπική αντίδραση ή ήπια συμπτώματα από το αναπνευστικό, σπάνια δε ασθματική κρίση και γι’αυτό επιβάλλεται αφενός η παραμονή στο ιατρείο για 1 ώρα και αφετέρου η χορήγησή της να γίνεται αποκλειστικά από αλλεργιολόγους που είναι εκπαιδευμένοι στη σωστή σύνθεση των εμβολίων αλλά και στην αντιμετώπιση οποιασδήποτε αντίδρασης. Αντίθετα η υπογλώσσια ανοσοθεραπεία είναι ασφαλέστερη (μπορεί να προκαλέσει ήπια φαγούρα στο στόμα ή να ενοχλήσει με μεταλλική γεύση) και γι’αυτό χορηγείται κατ’οίκον.

* Ειδικά στην περίπτωση της αλλεργίας σε υμενόπτερα, η ανοσοθεραπεία είναι η μόνη θεραπευτική προσέγγιση με απόλυτη επίδραση στην ποιότητα της ζωής των ασθενών.

Μειονεκτήματα – Περιορισμοί

Τα μειονεκτήματα της ανοσοθεραπευτικής προσέγγισης είναι λιγότερο σημαντικά μπροστά στο ενδεχόμενο όφελος, ο ασθενής όμως πριν ξεκινήσει οφείλει να τα γνωρίζει:

* Είναι μακροχρόνια. Όπως έχει ήδη αναφερθεί διαρκεί τουλάχιστον 3-5 έτη κατά τα οποία ο ασθενής είτε υπόκειται σε μηνιαίους εμβολιασμούς (υποδόρια), είτε τοποθετεί σταγόνες κάτω από τη γλώσσα σε τακτική (καθημερινά ή τρεις φορές την εβδομάδα) βάση (υπογλώσσια ανοσοθεραπεία). Τα σκευάσματα της ανοσοθεραπείας στην Ελλάδα χορηγούνται από τα ταμεία ( με συμμετοχή όμοια με αυτή των υπολοίπων φαρμάκων). Στην υποδόρια ανοσοθεραπεία επιπλέον πρέπει να συνυπολογιστεί και το κόστος μετακίνησης, απώλεια ενδεχομένως εργατοωρών, επισκέψεις στους ιατρούς κ.ά. Σε κάθε περίπτωση όμως το κόστος των φαρμάκων σε βάθος χρόνου, υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος της ανοσοθεραπείας

* Ενδεχομένως να μην έχει τα απόλυτα αποτελέσματα που επιθυμούμε. Η ανοσοθεραπεία εφαρμόζεται μετά από επιλογή των ασθενών που πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθώς δεν είναι όλοι απόλυτα κατάλληλοι για αυτήν. Έτσι, ένας ασθενής που έχει πολλαπλές ευαισθητοποιήσεις είναι λιγότερο πιθανό να πάει καλά σε σχέση με κάποιον που έχει μόνο μία ή λίγες. Ο ιατρός είναι αυτός που θα σταθμίσει τα δεδομένα, θα κρίνει ανάλογα με τις εξετάσεις και θα επιλέξει τον καταλληλότερο συνδυασμό σκευασμάτων προς όφελος του ασθενή του.

* Ενώ η ανοσοθεραπεία είναι απόλυτα κατάλληλη για την αναπνευστική αλλεργία και την αλλεργία στα υμενόπτερα, για την τροφική αλλεργία βρίσκεται ακόμα στα πρώτα της βήματα (αλλά με εξαιρετικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα) ενώ δεν έχει θέση (ακόμα) στην φαρμακευτική αλλεργία.

Σε καμιά θεραπευτική προσέγγιση στην ιατρική δεν υπάρχει το απόλυτο και η ανοσοθεραπεία δεν αποτελεί εξαίρεση. Αποτελεί, ωστόσο, το καλύτερο όπλο που διαθέτει ο αλλεργιολόγος για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενή του και, αν μπορεί ο ασθενής να ξεπεράσει τα μειονεκτήματά της, δικαιολογεί απόλυτα την επιλογή της.

Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας

Πηγή: allergikos.gr