Όπως είναι γνωστό οι βασικές ανωτέρω κατηγορίες μελιών συλλέγονται στις περιοχές εκείνες όπου κυριαρχούν τα δασικά είδη του θυμαριού της ελάτης και αντίστοιχα του πεύκου.

Χωρίς βέβαια να εξαιρούνται και οι πάρα πολλές υποκατηγορίες μελιού όταν στην συγκεκριμένη περιοχή μπορούν να συνυπάρχουν και άλλα αξιόλογα μελισσοκομικά φυτά όπως η λυγαριά ,η κουμαριά ,η ερείκη κλπ. Τα οποία με την συμβολή τους προσδίδουν μια ιδιαίτερη χαρακτηριστική γεύση στο μέλι. Από τα εν λόγω δασικά οικοσυστήματα παράγεται το 90-95 % του συνολικού μελιού σε επίπεδο χώρας . Άρα οι μελισσοκόμοι αξιοποιούν ένα ανανεώσιμο φυσικό πόρο χωρίς μάλιστα να επεμβαίνουν δραστικά στα εν λόγω δασικά οικοσυστήματα. Κάλλιστα το μέλι μπορεί να πούμε ότι είναι δασικό προϊόν και οι μελισσοκόμοι που το συλλέγουν με τις μέλισσες τους είναι ‘’δασεργάτες ‘’.

Με βάση αυτή την λογική ο υποφαινόμενος ως Δασολόγος και υπάλληλος στην Δασική Υπηρεσία άρχισε να ενδιαφέρεται να μάθει την διαδικασία παραγωγής του μελιού από τα δασικά οικοσυστήματα και την δυνατότητα –διαδικασία συλλογής του από τον μελισσοκόμο . Και τούτο γιατί στην Δασολογική του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης που φοίτησε δεν είχε διδαχθεί κάτι σχετικό όπως και μέχρι σήμερα σχεδόν τίποτα δεν διδάσκεται. Παράλληλα άρχισε να απασχολείται ερασιτεχνικά με την μελισσοκομία ελπίζοντας ότι θα έβρισκε απαντήσεις στα ερωτήματα :

– Η μέλισσα ως παράγοντας του φυσικού οικοσυστήματος συμβάλλει θετικά στην εξέλιξή του ; Με την εξαφάνιση της φυσικής μέλισσας λόγω του βαρρόα τα οικοσυστήματα θα οπισθοδρομήσουν και ποια η επίπτωση στον άνθρωπο;
– Πως η μέλισσα συνεργάζεται και αξιοποιεί την χλωρίδα ; Ποιοι εδαφικοί και κλιματικοί παράγοντες βελτιώνουν και αυξάνουν την απόδοση της χλωρίδας σε νομή για την μέλισσα ;
– Τα αντίστοιχα ερωτήματα τίθενται και για την μελισσοκομική πανίδα (Διάφορα έντομα ,κοκοειδή κλπ )
– Πως η μελισσοκομική πανίδα συνεργάζεται με τα φυτά ; Ποιοι εδαφικοί ,κλιματικοί και φυτικοί παράγοντες βελτιώνουν την απόδοση της πανίδας σε νομή για την μέλισσα ;
– Γιατί σε φυσικό οικοσύστημα που φαινομενικά είναι σε ισορροπία απουσιάζει μέρος της μελισσοκομικής πανίδας ; Ποιοι παράγοντες συμβάλλουν στην απουσία της ; Πρέπει ο διαχειριστής άνθρωπος να την εισαγάγει ; με εμβολιασμούς ; Θα προκαλέσει διαταραχή ;
– Πόσο είναι το μέγεθος των μελισσοκομικών πόρων κάθε οικοσυστήματος; πως μπορεί να εκτιμηθεί;
– Υπάρχει μέθοδος και διαδικασία εκτίμησης – πρόβλεψης ;
– Γιατί σε μια περιοχή φέτος έχουμε πλούσιους μελισσοκομικούς πόρους και την άλλη χρονιά μειωμένους ή και καθόλου ; Ποιοι παράγοντες επιδρούν ; Μόνο οι κλιματικοί ; ή και παράγοντες που επιδρούν στην βιολογία της μελισσοκομικής πανίδας ; Μπορεί να υπάρξει μοντέλο πρόβλεψης ;
– Πως ο άνθρωπος με τις άλλες δραστηριότητες του (υλοτομία ,βοσκή κλπ) επηρεάζει την παραγωγή και απόδοση των αόρατων μελισσοκομικών πόρων των φυσικών οικοσυστημάτων ;
– Μπορούν οι διάφορες περιοχές των φυσικών οικοσυστημάτων να καταταχθούν σε κατηγορίες από άποψη ποιότητας και απόδοσης μελισσοκομικών πόρων ; Με ποια μεθοδολογία και με ποια κριτήρια ; Αν γίνει ποτέ αυτό αυτόματα προκύπτει ο μελισσοκομικός χάρτης της χώρας εξαιρετικό εργαλείο για τον μελισσοκόμο της πράξης .

Σε αυτά τα ερωτήματα και σε άλλα τόσα που μπορούν να τεθούν χρειάζονται απαντήσεις για να μπορούμε να πούμε ότι γνωρίζουμε μερικώς το θέμα . Δυστυχώς ο υποφαινόμενος ελάχιστα γνωρίζει ή μπόρεσε να μάθει όλα αυτά χρόνια της
απασχόλησης του με την διαχείριση των δασικών φυσικών οικοσυστημάτων και την ερασιτεχνική μελισσοκομία που ασκεί . Κάνοντας την αυτοκριτική του επαναλαμβάνει το αρχαίο ρητό ‘’ εν οίδα ότι ουδέν οίδα’’ δηλαδή ένα ξέρω ότι τίποτα δεν ξέρω.

Στην συλλογή του μελιού πρέπει να τηρούνται πιστά ορισμένοι κανόνες – Αρχές όπως :
– Τα μελίσσια στην αρχή γενικά μιας νομής πρέπει να έχουν
1) Πληθυσμούς περίπου ή άνω των 20 τελάρων με εργάτριες καλά αναθρεμμένες και ετοιμοπόλεμες .
2) Νέες και καλά αναθρεμμένες βασίλισσες
3) Να έχουν μεταφερθεί στην νομή μια εβδομάδα νωρίτερα ή τουλάχιστον με το ξεκίνημα αυτής .
– Να εφαρμόζουμε την παροιμία που λέει ‘’ όλος ο βιός μαζί και τα μελίσσια χώρια ‘’ δηλαδή όταν θέλουμε να πάρουμε οπωσδήποτε μέλι ελάτης πρέπει να μοιράσουμε τα μελίσσια σε δυο τοποθεσίες ώστε να μειώσουμε τις πιθανότητες αποτυχίας .
– Να τηρούμε την αρχή που λέει ‘’ ότι θέλει το μελίσσι ‘’ δηλαδή να φροντίζουμε να ικανοποιούμε όλες τις επιθυμίες και τις ανάγκες του σε άριστο βαθμό αλλά και στο χρόνο και στιγμή που πρέπει ούτε πιο αργά αλλά ούτε και νωρίς . Για παράδειγμα θέλει χώρο για να αναπτυχθεί πρέπει να τον έχει την συγκεκριμένη στιγμή γιατί αν του δοθεί αργότερα αυτό θα έχει μπει στην διαδικασία της σμηνουργίας και αν του δοθεί νωρίς και σε μεγάλη έκταση ενδεχομένως να κρυώσει . Ανάλογα συμβαίνουν και για τις υπόλοιπες ανάγκες του .(γύρη , μέλι , μελισσοκομείο ,μέτρα υγιεινής μεταφορά κλπ)
– Πάρα πολύ καλή γνώση της μελισσοκομικής χλωρίδας και πανίδας της περιοχής. Κυρίως δε της διαδοχής των ανθοφοριών και μελιτοεκρίσεων και πως αυτές επηρεάζονται από τις καιρικές συνθήκες ( θερμοκρασία – βροχή ).
– Σπουδή και παρακολούθηση επί σειρά ετών κάθε περιοχής ώστε να εκτιμηθεί σωστά το μελισσοκομικό δυναμικό της .
– Ύπαρξη ή εξασφάλιση νερού για την ύδρευση των μελισσών μας
– Καλή και σωστή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των μελισσών – δείκτες που πρέπει να μεταφέρουμε στις περιοχές από τις οποίες προσδοκούμε να συλλέξουμε μέλι.(έλατο – πεύκο )
– Να εφαρμόζουμε τακτικά και με πρόγραμμα συνενώσεις μελισσών δηλαδή μέθοδο ‘’ΜΠΑΜΠΙΛΗ’’ ή με διάφορες παραλλαγές της . Ο υποφαινόμενος σε συνενώσεις φθάνει στην μείωση και μέχρι του ½ των αρχικά παραγωγικών κυψελών του.
– Να περιορίζουμε το χώρο της κυψέλης με ταΐστρα τύπου πλαισίου και να διατηρούμε στις κυψέλες τα απολύτως απαραίτητα τελάρα.
– Φροντίζουμε τα πολύ σκούρα και ελαττωματικά τελάρα να έχουν απομακρυνθεί από τις κυψέλες ώστε να μην αποθηκεύεται σε αυτά μέλι.
– Μια εβδομάδα πριν από την έναρξη της νομής σταματούμε κάθε τροφοδοσία
– Να καταρτίζουμε νωρίς πρόγραμμα εκμετάλλευσης και να αποφεύγουμε τις άσκοπες μεταφορές και επιθεωρήσεις των κυψελών..

α. Συλλογή μελιού στα θυμάρια
Το μέλι από θυμάρι θεωρείται και είναι το καλύτερο σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι λάθος μερικών μελισσοκόμων κυρίως της Νοτίου ηπειρωτικής χώρας που δεν ασχολούνται με την συλλογή του . Και αυτό διότι έχει πολύ καλή τιμή , η διάθεσή του είναι εύκολη αφ ενός και αφετέρου το εσάνς του, εφ όσον τα μελίσσια στη συνέχεια μεταφερθούν στα πεύκα, περνάει στο πευκόμελο και ανεβάζει την ποιότητά του. Έχει παρατηρηθεί ότι ορισμένες περιοχές δίδουν μέλι από θυμάρι το οποίο είναι περισσότερο αρωματικό από άλλες . Πιθανότατα αυτό οφείλεται στην ποιότητα και είδος του εδάφους αλλά και στην σύνθεση της χλωρίδας . Παράδειγμα ο Υμηττός στην Αττική ,τα Κύθηρα κλπ. Οι περιοχές με τα θυμάρια μπορούν να διακριθούν επί πλέον σε δύο κατηγορίες στις πρωίμου άνθησης τέλος Μάη και της όψιμης άνθησης πρώτο 10ήμερο Ιουλίου και αυτό εξαρτάται όπως είναι γνωστό από το υψόμετρο της περιοχής. Και βέβαια πολύ καλές προοπτικές έχουν οι περιοχές στις οποίες θα βρέξει περίπου 20 με 30 ημέρες πριν την έναρξη της ανθοφορίας . Οι περιοχές της όψιμης άνθισης μπορούν να εκμεταλλευτούν και με τα καλά μελίσσια τα οποία θα έχουν τρυγηθεί στα έλατα και στα θυμάρια της πρώιμης άνθησης . Καλά αποτελέσματα συγκομιδής μελιού στα θυμάρια έχουμε όταν :
– Έχουμε φροντίσει αρχίζοντας την εκτροφή εργατριών αρκετά νωρίς περίπου (8) εβδομάδες (περίπου από αρχές Απρίλη ) από την έναρξη της νομής .Δηλαδή τα μελίσσια να είναι σε πληθυσμούς άνω των 20 τελάρων με την έναρξη της νομής .
– Έχουμε επιλέξει περιοχές που έχουν διαδοχή ανθοφοριών και εγκρίσεων Μια άριστη περιοχή πρώιμης άνθησης θυμαριού είναι κατά την άποψή μας εκείνη στην οποία φύονται εκτός των άλλων και τα ακόλουθα ενδιαφέροντα μελισσοκομικά φυτά . Ασφάκα ( 15/4) , αλογοθύμαρο (15/5) ,φυτιλάκι (20/5) ,θυμάρι (30/5) ,λυγαριά (20/6) , αραβόσιτος (1/7), βαμβάκι ( 15/7), βαμβακιά ( 15/8) κλπ . Τα εντός εισαγωγικά είναι περίπου οι ημερομηνίες άνθησης κάθε φυτού. Όπως γίνεται αμέσως αντιληπτό τα μελίσσια αυτά είναι έτοιμα για μεταφορά τους στα πεύκα αφού θα έχουν τρυγηθεί μετά την ανθοφορία του θυμαριού και ενδεχομένως άλλη μια φορά μετά την ανθοφορία του βαμβακιού εφ όσον στην περιοχή καλλιεργείται σε μεγάλη έκταση. Στην περίπτωση που στην περιοχή υπάρχει μόνο βαμβάκι τότε αυτά τα μελίσσια είναι ακατάλληλα για τα πεύκα . Αυτά τα μελίσσια πρέπει να μεταφερθούν σε περιοχές με γύρη πχ πολύκομπος ή ρείκι κλπ να ανανεώσουν πληθυσμούς και μετά να μεταφερθούν στα πεύκα .
– Εφαρμόζουμε την μέθοδο ‘’ΜΠΑΜΠΙΛΗ’’ ενδεχομένως με κάποιες παραλλαγές της δηλαδή κάνουμε συνενώσεις μελισσών .
– Εφαρμόζουμε την μέθοδο των δύο βασιλισσών (Νικολαϊδη,κλπ) .
– Προκαλούμε μπλοκάρισμα του γόνου περιορίζοντας την βασίλισσα με διάφραγμα στον εμβρυοθάλαμο.
– Δεν θα φυσήξει λίβας στην περιοχή ή και ισχυρός άνεμος διάρκειας πολλών ημερών . Γι αυτό και η παραγωγή μελιού στα θυμάρια έχει μεγάλο ρίσκο αφού μέσα στο Ιούνιο πολλές φορές θα φυσήξει λίβας ……

Ο υποφαινόμενος έχει επιλέξει αρκετές περιοχές στις οποίες συλλέγει μέλι από το θυμάρι. Είναι περιοχές πρώιμης και όψιμης άνθησης . Κάθε χρόνο επιλέγει τρεις περιοχές δυο πρώιμης και μια όψιμης άνθησης . Βασικό κριτήριο για την επιλογή παίζει, εκτός των ανωτέρω κυρίως, η πιθανή βροχή πριν την άνθηση του θυμαριού. Αν δεν έχουμε βροχή επιλέγονται περιοχές με κριτήριο την διαδοχή των ανθοφοριών . Το χρονικό διάστημα μεταξύ 15 έως 25 Μάη το ¼ των παραγωγικών μελισσών μεταφέρονται στην μια περιοχή πρώιμης άνθησης και το άλλο ¼ στην άλλη . Προτιμώνται μελίσσια που να έχουν μάνες παλαιές ή με διάσπαρτο γόνο και εντός μιας εβδομάδας έχουν συνενωθεί ανά δύο με την μέθοδο της εφημερίδας και με διάφραγμα η βασίλισσα έχει απομονωθεί στον κάτω όροφο. Μια εβδομάδα πριν την έναρξη της ανθοφορίας του θυμαριού σταματά κάθε τροφοδοσία Στόχος η έντονη συλλογή και αποθήκευση μελιού και στους τρεις ορόφους αφού τα μελίσσια είναι σε τέσσερις . Μετά τον τρύγο μεταφορά των μελισσών με τους μεγαλύτερους πληθυσμούς στην περιοχή με το όψιμο θυμάρι . Εκεί ανταμώνουν και αντίστοιχα μελίσσια που θα έλθουν μετά τον τρύγο στον έλατο. Εφαρμογή της ίδιας διαδικασίας με στόχο την επανάληψη και δεύτερου τρύγου. Προς το τέλος της ανθοφορίας – μελιτοφορίας του θυμαριού αυστηρός τρύγος (δηλαδή τρύγιουνται και τελάρα με ασφράγιστα μέλια ) ακολούθως τα μελίσσια αυτά ενισχύονται με ένα ή και περισσότερα τελάρα γύρη που έχουμε συλλέξει όπως ανωτέρω περιγράφουμε τροφοδοτούνται διεργετικά με σιρόπι ζάχαρης (1:1,5 ) για να ανανεώσουν πληθυσμούς . Ήδη χρονικά έχουμε φθάσει περίπου 20 Ιουλίου και αυτά τα μελίσσια του όψιμου θυμαριού μεταφέρονται κατ ευθεία στα πεύκα . Τα μελίσσια αυτά έχουν συνήθως 6 έως 9 τελάρα γόνους και πολύ ακμαίους εργατικούς πληθυσμούς που αξιοποιούνται στη συλλογή πευκόμελου . Έχει παρατηρηθεί ότι οι μέλισσες που θα ανατραφούν στο θυμάρι είναι πολύ εργατικές και ανθεκτικές στα πεύκα . Τα μελίσσια των πρώιμων περιοχών μεταφέρονται αν κρίνεται σκόπιμο σε περιοχές με γύρη ,τροφοδοτούνται διεργετικά με σιρόπι ζάχαρης (1:1,5) και ζαχαροζύμαρο, ενισχύονται με τελάρα γύρης ως ανωτέρω ώστε να ανανεώσουν και αυτά πληθυσμούς και να ετοιμασθούν για τα πεύκα .

β. Συλλογή μελιού ελάτης
Ομοίως και το μέλι από έλατο είναι εξαιρετικό με μεγάλη προτίμηση από το καταναλωτικό κοινό κυρίως στην ηπειρωτική χώρα και Πελοπόννησο . Γι αυτό και επιτυγχάνει καλές τιμές ο μελισσοκόμος παραγωγός .

Ως γνωστό στην Ελλάδα παράγονται δυο κατηγορίες μελιού ελάτης η βανίλια της Βυτίνας στη συγκεκριμένη περιοχή στο βουνό Μαίναλο Αρκαδίας και η άλλη κατηγορία που παράγεται στα υπόλοιπα ελατοδάση. Είναι μελίτωμα που παράγεται από σειρά εντόμων που διαβιούν στα δένδρα της ελάτης . Δεν θα αναφερθούμε σε επιστημονικά ονόματα γιατί εκτιμούμε δεν ενδιαφέρουν τον μελισσοκόμο της πράξης. Τα είδη των εντόμων είναι πολλά και πιστεύουμε ότι ενδεχομένως το θέμα δεν έχει ερευνηθεί από επιστημονική άποψη σε βάθος με πλήρη ανάλυση όσο θα έπρεπε. Πρακτικά οι μελισσοκόμοι τα διακρίνουν στις εξής κατηγορίες :

– Στο κόμπο έντομο που αναπτύσσεται στις μασχάλες των λεπτών κλαδίσκων της ελάτης και το μελίτωμα που παράγει παίρνει την μορφή κόμπου και γι αυτό ονομάζεται έτσι. Η παραγωγή του μελιτώματος είναι σταθερή κατά την διάρκεια του βιολογικού κύκλου του εντόμου και αν βρέξει έχουμε μια διακοπή μιας ή δυο ημερών . Ανάλογα την περιοχή η μελιτοέγκριση αρχίζει περίπου το τρίτο 10ήμερο του Μάη και μπορεί να διαρκέσει αρκετές φορές μέχρι το δεύτερο 15νθήμερο του Ιουλίου. Ενδεχομένως να παρεμβάλλεται και δεύτερη γενιά του εντόμου και σε ορισμένες περιοχές να παρατείνεται ο χρόνος μελιτοεγκρίσεων .

– Στον κοριό ή καρκαλέτσι είναι έντομο που διαβιεί επί του φλοιού της ελάτης σε πολυπληθείς ομάδες και παράγει μελίτωμα συνήθως μετά από ενόχληση του εντόμου από την μέλισσα . Η επιβίωσή του επηρεάζεται από την βροχή
και κυρίως από τις βροντές των κεραυνών .

– Στην μελιτούρα των φύλλων της ελάτης που οφείλεται σε αρκετά είδη αφείδων ( μελίγκρα ) που όταν είναι σε τεράστιους πληθυσμούς η υπόροφος βλάστηση και το έδαφος φαίνονται να είναι βρεγμένα από το μελίτωμα .Είναι
ευαίσθητα στο ψύχος και κυρίως στην βροχή που όταν συμβεί τα καταστρέφει. Η μέλισσα αξιοποιεί καλύτερα αυτό το μελίτωμα που μπορεί να αρχίσει και από 20 Απριλίου όταν υπάρχει υψηλή για την εποχή θερμοκρασία και σχετική υγρασία.

– Την φούντα είναι έντομο (ή έντομα 😉 που προσβάλλει και διαβιεί στα τρυφερά νέα φύλλα των νεαρών βλαστών της ελάτης . Πολλές φορές περιπλέκει ιδιόμορφα της βελόνες σε μορφή φούντας . Είναι ευαίσθητο στην βροχή και όταν συμβεί διακόπτεται η παραγωγή μελιτώματος .

Γενικά η παραγωγή μελιτώματος στην ελάτη είναι μεγάλη όταν δεν έχουμε βροχές ,η θερμοκρασία τις μεσημεριανές ώρες ανέρχεται μέχρι 30 οC και είναι αυξημένη σχετική υγρασία με ελάχιστο άνεμο. Η πιθανή ύπαρξη και άλλων ανθοφοριών στην ζώνης της ελάτης δίδουν μια ξεχωριστή γεύση και ποιότητα του μελιού ελάτης. Καλά αποτελέσματα συλλογής μελιού στα έλατα έχουμε όταν :
– Όπως και στα θυμάρια έχουμε σωστά αναθρέψει εργατικό πληθυσμό και μελίσσια σε πληθυσμό άνω των 20 τελάρων.
– Έχουμε επιλέξει περιοχή με διαδοχή ανθοφοριών και κυρίως ύπαρξη ανθοφορίας μετά τον τρύγο του μελιού ελάτης και τούτο για να δοθεί η δυνατότητα τα μελίσσια να ανανεώσουν πληθυσμούς και να προετοιμασθούν για τα πεύκα . Τέτοια ανθοφορία μπορεί να προέρχεται πχ από το φυτιλάκι που όταν υπάρχει στην περιοχή ανθίζει μετά την 1η Ιουλίου, το τσάι βουνού και τα διάφορα αγκάθια που γίνονται από μελισσοκομική άποψη υπέροχα όταν συμβεί να βρέξει.
– Εφαρμόζουμε την μέθοδο ‘’ΜΠΑΜΠΙΛΗ ‘’ ενδεχομένως με κάποιες παραλλαγές της δηλαδή κάνουμε συνενώσεις μελισσών.
– Τα αποτελέσματα των μελισσών δείκτες είναι ικανοποιητικά και κυρίως σε αυτά να συμβάλει ο κόμπος ώστε να μειώσουμε τα δυσμενή αποτελέσματα μιας βροχής η οποία συνήθως προκαλεί ζημιά στα υπόλοιπα έντομα της ελάτης .
– Φροντίζουμε οι γόνοι να κατεβαίνουν στον εμβρυοθάλαμο .Έτσι δίδουμε χώρο και δυνατότητα στο μελίσσι να αποθηκεύσει στους άνω ορόφους μόνο μέλι.

Ο υποφαινόμενος έχει επιλέξει τρεις περιοχές όπου συλλέγει μέλι ελάτης .Βασικό κριτήριο υπήρξε η διαδοχή των ανθοφοριών και κυρίως η ύπαρξη ανθοφορίας μετά τον τρύγο ώστε τα μελίσσια να έχουν την ευκαιρία ανανέωσης των πληθυσμών και να ετοιμασθούν για τα πεύκα .Οι δυο περιοχές είναι στον Ελικώνα (Βοιωτία ) και μια στα ελατοδάση της Εύβοιας . Το χρονικό διάστημα μεταξύ 5 έως 15 Μάη μεταφέρει στις περιοχές αυτές μελίσσια δείκτες Ανάλογα με την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων αυτών των μελισσών θα μεταφερθούν και τα υπόλοιπα μελίσσια δηλαδή το ½ του συνόλου των παραγωγικών κυψελών σε μια περιοχή για να μειωθεί το κόστος μεταφοράς και επισκέψεων . Σπάνια θα μεταφερθούν μελίσσια σε δυο περιοχές . Την πρώτη εβδομάδα της νομής γίνονται συνενώσεις μελισσών με την μέθοδο της εφημερίδας και στις επόμενες επισκέψεις φροντίζουμε οι γόνοι να κατεβαίνουν στον εμβρυοθάλαμο . Είναι γνωστό ότι τα μελίσσια στο έλατο έχουν την τάση να κτίζουν ορμητικά εξαιρετικά τελάρα κυρίως με εργατικά κελιά με την προϋπόθεση τα τελάρα να έχουν εφοδιασθεί με φύλλα κηρήθρας . Αυτή την δυνατότητα ο μελισσοκόμος πρέπει να την εκμεταλλεύεται ώστε κάθε χρόνο να κτίζει όσο το δυνατόν περισσότερα τελάρα τα οποία θα παίρνει από τα μελίσσια πριν βάλλουν σε αυτά μέλι και θα τα αποθηκεύει στην αποθήκη του για χρήση την επόμενη άνοιξη. Μετά τον τρύγο μερικά από τα καλύτερα σε πληθυσμούς μελίσσια αφού εφοδιασθούν με δυο ή τρία τελάρα γύρη μεταφέρονται στην περιοχή με το όψιμο θυμάρι όπου εκεί συναντούν τα άλλα μελίσσια που προέρχονται από το πρώιμο θυμάρι . Πολλές φορές και επειδή το όψιμο θυμάρι ξεκινά νωρίς και η νομή στο έλατο συνεχίζεται σε αυτά τα μελίσσια που θα μεταφερθούν στα θυμάρια γίνεται τρύγος ώστε να τους αφαιρεθούν λίγα σφραγισμένα μέλια και τα υπόλοιπα θα τρυγηθούν στα θυμάρια . Το μέλι αυτό ελάτης – θυμαριού είναι εξαιρετικής ποιότητας . Ακολούθως μετά τον τρύγο εφαρμογή διεργετικής τροφοδοσίας (σιρόπι ζάχαρης 1: 1,5 και ζαχαροζύμαρο ) μαζί με τελάρα γύρης για να συνεχίσουν τα μελίσσια την ανανέωση των πληθυσμών και να ετοιμασθούν για τα πεύκα . Έχει διαπιστωθεί ότι ο εργατικός πληθυσμός που ανατρέφεται στο υψόμετρο της ελάτης είναι πολύ εργατικός στα πεύκα . Ήδη από χρονική άποψη βρισκόμαστε στο δεύτερο 15νθήμερο του Ιουλίου .

γ. Συλλογή μελιού πεύκου
Για το πευκόμελο και την Marchalina Hellenica ( τον εργάτη του πεύκου ) υπάρχει μια μικρή αναφορά του υποφαινόμενου σε ιδιαίτερο άρθρο. Δυστυχώς για την συνεργασία της μέλισσας με το εργάτη του πεύκου , την διαδικασία παραγωγής του
πευκόμελου , του μελιού θυμαριού ,του μελιού ελάτης ο υποφαινόμενος πολύ λίγα γνωρίζει και συνεχώς προσπαθεί να μαθαίνει με παρατηρήσεις και διάβασμα . Συλλέγει πευκόμελο από την βόρειο – κεντρική Εύβοια όπου υπάρχουν συμπαγή
πευκοδάση και εκεί έχει κάνει παρατηρήσεις και αποκτήσει εμπειρίες .
Για την συγκεκριμένη περιοχή μια συνοπτική περιγραφή από μελισσοκομική άποψη έχει ως ακολούθως :
– Για τον εργάτη του πεύκου είναι άγνωστο γιατί δεν υπάρχει σε όλες τις συστάδες του πεύκου(χαλέπιος πεύκη ) . Πιστεύουμε ότι φυσικά εμπόδια και οι πυρκαγιές έχουν συμβάλλει σε αυτό. Είναι αξιοπερίεργο όμως πως ο εργάτης του πεύκου εξαπλώθηκε σε μια περιοχή εμβαδού 160.000 στρεμμάτων που κάηκε το 1977 η οποία καλυπτόταν από πευκοδάση και
αγροτικές καλλιέργειες χωρίς εμβολιασμούς και ανθρώπινη παρέμβαση αφού είχαμε ολοκληρωτική καταστροφή των πευκοδένδρων και φυσικά και του εργάτη . Το γεγονός αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο εργάτης του πεύκου μεταδίδεται – εξαπλώνεται και με διαφορετικούς τρόπους και όχι μόνο περπατώντας . Από τα αποτελέσματα των κυψελών( χρώμα, γεύση, κλπ μελιού ) φαίνεται μάλλον ότι υπάρχουν ενδεχομένως διάφορες φυλές του εντόμου που εξαρτώνται από το υψόμετρο ,το έδαφος (ευρωστία των πεύκων ), το γεωγραφικό πλάτος την έκθεση ως προς τον ορίζοντα κλπ . Η
αυξομείωση των πληθυσμών κάθε χρόνο ακολουθεί περίπου μια διάρκεια επτά ετών και εξαρτάται από πλήθος παραγόντων όπως. Αύξηση εχθρών ( ιοί ,σφήκες ,μυρμήγκια κλπ ) ,χαμηλές θερμοκρασίες χειμώνα – άνοιξη ,υψηλές
θερμοκρασίες ( άνω των 38 oC ) το καλοκαίρι . Ενδεχομένως να μην υπάρχει μόνο μια γενεά κατά διάρκεια του έτους αλλά περισσότερες ή ενδεχομένως σε ορισμένες περιοχές φυλές – ποικιλίες του εργάτη να ακολουθούν διαφορετικό
βιολογικό κύκλο δηλαδή τα ωάρια να εκκολάπτονται αργότερα . Δυστυχώς μας είναι άγνωστος αυτός ο μέγας ογκόλιθος της μελισσοκομίας που λέγεται εργάτης του πεύκου…..
– Την μελισσοκομική χλωρίδα η οποία είναι πλουσιότατη στην περιοχή κατά τόπους μπορούμε να την διακρίνουμε στις τουλάχιστον εξής κατηγορίες – ομάδες με συνδυασμούς τον εργάτη του πεύκου και τα κυριότερα μελισσοκομικά φυτά .
Πεύκη (εργάτης του πεύκου ) και ανοιξιάτικο ρείκι .
Πεύκη και ανοιξιάτικη κουμαριά
,, ,, συνδυασμός των δυο ανωτέρω.
,, ,, γεωργικές καλλιέργειες ( βαμβάκι ,αραβόσιτο, κηπευτικά ,γλυκάνισο κλπ).
Πεύκη και χαμορίγανη .
,, ,, φθινοπωρινό ρείκι
,, ,, κισσός
Πεύκη και κισσός και φθινοπωρινό ρείκι
,, ,, αρκουδόβατο
,, ,, Κονυζός και φθινοπωρινό ρείκι
,, ,, φθινοπωρινή κουμαριά
,, ,, ,, ,, και ρείκι και αρκουδόβατο
Το πευκόμελο που μπορεί να παραχθεί ανάλογα με τις προσμείξεις και την συμβολή των ανωτέρω κύριων μελισσοκομικών φυτών μπορεί να διακριθεί στις εξής τουλάχιστον ποικιλίες.
— Το πευκόμελο ανοιξιάτικης κουμαριάς & ρείκι το λεγόμενο Μαγιάτικο απίθανης ιδιότυπης γεύσης .
— Το μέλι ( πολύ σπάνιο ) μείγμα πευκόμελου ,ελάτης ,ρίγανης ,τσάι βουνού ,θρούμπης κλπ κορυφαίας εξαιρετικής γεύσης .
— Το καθαρό πευκόμελο της πρώτου βαρέματος του εργάτη αφού συλλέγεται Ιούλιο – Αύγουστο εποχή που δεν υπάρχουν ανθοφορίες εκτός του γλυκάνισου και σε συγκεκριμένη περιοχή . Όμως αυτό το πευκόμελο πολλές φορές έχει προσμείξεις ελάτου και θυμαριού και είναι εξαιρετικό από άποψη γεύσης .
— Το πευκόμελο με χαμορίγανη με ιδιάζουσα γεύση.
— Το πευκόμελο με αρκουδόβατο εξαιρετικής γεύσης
— Το πευκόμελο με φθινοπωρινό ρείκι πικρής γεύσης
— Το πευκόμελο με φθινοπωρινή κουμαριά γλυκιάς – πικρής γεύσης
— Το πευκόμελο ,ρείκι ,αρκουδόβατο ιδιάζουσας γλυκιάς – πικρής γεύσης .
— Το πευκόμελο με συνδυασμούς των ανωτέρω απροσδιόριστης γεύσης .
Στην ανωτέρω περιγραφή χρησιμοποιούμε ένα μόνο κριτήριο την γεύση γιατί είναι προσεγγίσιμο ενώ τα άλλα χαρακτηριστικά όπως χρώμα ,ιξώδες κλπ δεν μπορούμε να τα περιγράψουμε .

Με λίγα λόγια αυτός είναι ο μελισσοκομικός ανανεώσιμος πλούτος της περιοχής . Άραγε είναι γνωστός στους μελισσοκόμους; Αξιοποιείται επαρκώς ; Έχει μελετηθεί επιστημονικά και εκτιμηθεί το μελισσοκομικό δυναμικό της περιοχής ; Η απάντηση είναι μάλλον όχι και αυτό είναι τραγικό γιατί δεν ξέρουμε τι πλούτο έχουμε …. Καλά αποτελέσματα συλλογής μελιού στον πεύκο έχουμε όταν :
– Έχουμε κατάλληλα προετοιμάσει όπως ανωτέρω περιγράφουμε τα μελίσσια στα έλατα και τα θυμάρια ώστε να έχουν όσο το δυνατόν μεγάλους πληθυσμούς και τουλάχιστον έξι έως εννέα τελάρα γόνους .
– Έχουμε επιλέξει περιοχή να έχει γύρη τους μήνες Αύγουστο – Σεπτέμβριο όπως βαμβάκι ,κηπευτικά ,αραβόσιτο, γλυκάνισο ,ρείκι κλπ. και φυσικά να δουλεύει ο εργάτης .
– Δίδουμε σε κάθε μελίσσι ανά εβδομάδα τουλάχιστον δυο τελάρα γύρη που έχουμε συλλέξει και διατηρήσει όπως ανωτέρω περιγράφεται. Όπως γίνεται αντιληπτό κατά αυτόν τον τρόπο οι εργάτριες και οι παραμάνες ταΐζονται κανονικά με πρωτεΐνη, δεν έχουμε διακοπή της γέννας ,με συνέπεια έστω και με μικρό ρυθμό να έχουμε ανανέωση πληθυσμών και η συλλογή του μελιού να γίνεται χωρίς διακοπή ..
– Εφαρμόζουμε την μέθοδο της διπλής εισόδου των μελισσών στα πεύκα . Δηλαδή τα μελίσσια εισάγονται το τρίτο 10ήμερο Ιουλίου για την εκμετάλλευση του πρώτου βαρέματος του εργάτη . Τρύγος περί το τρίτο 10ήμερο Αυγούστου και έξοδος από τα πεύκα . Τα μελίσσια οδηγούνται σε περιοχές με γύρη τροφοδοτούνται διεγερτικά με σιρόπι ζάχαρης (1:1,5 ) και
τελάρα με γύρη ώστε να ανανεώσουν πληθυσμούς . Και αρχές Οκτώβρη εισαγωγή και πάλι στα πεύκα . Στην περίπτωση αυτή επιλέγουμε περιοχές και με φθινοπωρινό ρείκι για ανανέωση πληθυσμών και παραγωγή αντίστοιχης ποιότητας μελιού.
– Εφαρμόζουμε την μέθοδο ‘’ΜΠΑΜΠΙΛΗ’’ ενδεχομένως με κάποιες παραλλαγές δηλαδή κάνουμε συνενώσεις μελισσών .
– Γίνεται ορθή εκτίμηση των αποτελεσμάτων των μελισσών δεικτών που έχουν μεταφερθεί στις περιοχές . Λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες παραξενιές του εργάτη που έχουν σχέση με διάφορους παράγοντες κυρίως κλιματικούς . Έτσι πχ σε μια περιοχή μπορεί να έχουμε καλά αποτελέσματα στο πρώτο βάρεμα αλλά όχι στο δεύτερο σπάνιο μεν αλλά συμβαίνει.
– Διατηρούμε τα μελίσσια σφικτά και έγκαιρα τρύγιουνται τα τελάρα που είναι έτοιμα για τρύγο .

Ο υποφαινόμενος έχει επιλέξει αρκετές περιοχές με κριτήριο την ύπαρξη γύρης σε αυτές . Και το χρονικό διάστημα μεταξύ 10 -15 Ιουλίου μεταφέρει μελίσσια δείκτες και παρακολουθεί τα αποτελέσματά τους . Μέχρι την 5ην Αυγούστου όλα τα μελίσσια θα έχουν μεταφερθεί στις καλύτερες περιοχές . Μέχρι την 10ην Αυγούστου έχουν γίνει οι συνενώσεις με την μέθοδο της εφημερίδας . Οι συνενώσεις γίνονται σε έκταση και βαθμό ώστε με την έξοδο των μελισσών από τα πεύκα να κυμαίνεται μεταξύ του ½ έως 2/3 του αριθμού των μελισσών που έχουμε την αρχή της περιόδου δηλαδή την άνοιξη. Κάθε εβδομάδα δίδονται στα μελίσσια δυο ή και περισσότερα τελάρα γύρης . Τρύγος περί το τέλος Αυγούστου . Ανάλογα με την κατάσταση των μελισσών εφαρμόζουμε την μέθοδο της διπλής εισόδου η οποία σημειωτέον αυξάνει το κόστος μεταφοράς ,τον κόπο και την διάθεση χρόνου. Η αμοιβή όμως είναι μεγαλύτερες αποδόσεις και καλύτερα μελίσσια στο τέλος της περιόδου. Αρχές Οκτώβρη τοποθετούνται τα κηρόπανα στα μελίσσια .Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αυξάνει την θερμοκρασία και να έχουμε γρήγορη ωρίμανση του μελιού. Αυστηρός τρύγος περί την 20ην Οκτώβρη δηλαδή τρύγιουνται όλα τα τελάρα που έχουν πευκόμελο το οποίο μάλλον είναι επιβλαβές και δεν το χρειάζονται τα μελίσσια τον χειμώνα . Ακολούθως αμέσως μεταφορά στα χειμαδιό για ξεχειμώνιασμα . Εκεί μεταφέρονται και οι παραφυάδες. Το χειμαδιό έχει τα χαρακτηριστικά που ανωτέρω αναφέρουμε επί πλέον στην περιοχή υπάρχει η φθινοπωρινή κουμαριά ,αρκουδόβατος ,ρείκι και πεύκο με συνέπεια τα μελίσσια να εξακολουθούν να βάζουν μέλια καλής σχετικά ποιότητας για αυτά και να ρίχνουν λίγους γόνους μέχρι τέλους Νοέμβρη . Παράλληλα από εμάς αρχίζουν οι εργασίες για καλό ξεχειμώνιασμα και οι προετοιμασίες για την επόμενη χρονιά.
Τα τελάρα μετά τους τρύγους οδηγούνται σε ψυγείο κατάψυξη ( -16Co) επί 20ήμερο και ακολούθως αποθηκεύονται κατάλληλα ώστε να μην εκτεθούν στην υγρασία και τον κηρόσκωρο.

 

Πηγήscribd.com